Đến ngày bốc mộ, thứ gia đình phải quyết mà lại ít có thời gian tìm hiểu nhất chính là cái quách. Người bán bày ra một dãy, cái gỗ cái sứ, cái chạm hoa sen cái khắc chữ Phúc, giá chênh nhau vài lần. Chọn vội thì áy náy, mà hỏi kỹ thì không biết hỏi gì.
Tôi viết bài này để gia đình đọc trước một lượt, ra đến nơi chỉ còn việc chọn.
Quách khác tiểu thế nào
Nói cho gọn: tiểu là hộp đựng hài cốt sau khi đã rửa và xếp lại; quách là lớp ngoài bọc lấy tiểu, đặt xuống huyệt. Nhiều nơi gọi chung là “tiểu quách”. Có nhà chỉ dùng tiểu, có nhà dùng cả bộ tiểu lồng trong quách cho chắc chắn và trang trọng hơn. Khi đã hoả táng, hài cốt còn lại là tro cốt thì gia đình dùng bình hoặc quách nhỏ để lưu giữ, khác với quách cải táng cả bộ hài cốt.
Ba nhóm quách phổ biến
| Loại | Đặc điểm | Hợp với |
|---|---|---|
| Quách gỗ vàng tâm | Thớ mịn, nhẹ, chịu ẩm tốt, ít cong vênh; thường chạm hoa sen, pháp luân, chữ Thọ | Đa số gia đình — cân bằng giữa độ bền và chi phí |
| Quách gỗ ngọc am (hoàng đàn rủ) | Gỗ thơm, nổi tiếng chống mối mọt; vân đẹp, thường khắc chữ Phúc dát vàng | Gia đình muốn chuẩn bị kỹ hơn, đất nhiều mối |
| Quách sứ, quách gốm | Men nung, không mối mọt, không mục; nặng và giòn hơn, cần cẩn thận khi hạ huyệt | Nơi đất ẩm, hay ngập; hoặc để lưu giữ lâu dài trong nhà lưu cốt |
Chọn theo đất, đừng chọn theo mắt
Đây là điều tôi luôn nhắc trước tiên. Cái quách đẹp nhất trong cửa hàng chưa chắc là cái hợp với phần mộ nhà mình. Trước khi chọn, gia đình nên hỏi người trông nom nghĩa trang hoặc người trong họ đã từng bốc mộ ở đó ba câu:
- Đất ở khu ấy có hay đọng nước, ngập vào mùa mưa không? Đất ẩm nhiều thì quách sứ hoặc gốm an toàn hơn gỗ.
- Có nhiều mối không? Nếu có, gỗ ngọc am hơn hẳn gỗ thường; hoặc chuyển hẳn sang sứ.
- Huyệt xây sẵn rộng bao nhiêu? Con số này quyết định kích thước quách được phép mua.
Hoa văn và ý nghĩa
Hoa văn trên mặt thiên quách không chỉ để đẹp, mỗi mẫu mang một lời chúc:
- Hoa sen và bánh xe pháp luân — theo nhà Phật, mong người mất được siêu thoát; hợp với gia đình theo đạo Phật hoặc có làm lễ cầu siêu.
- Chữ Phúc, chữ Thọ trong khung tròn — lời chúc phúc cho con cháu, mẫu phổ thông nhất, hợp mọi nhà.
- Đồng tiền cổ, hồi văn — thường thấy trên quách bóc mộ, mang ý nghĩa cầu tài lộc cho hậu duệ.
- Trơn, không chạm — mộc mạc, cũng là lựa chọn của những nhà theo lệ giản dị.
Mua ở đâu, mua lúc nào
Quách nên đặt trước ngày bốc mộ ít nhất 3 – 5 ngày. Lý do rất thực tế: mẫu đẹp và đúng cỡ hay hết hàng, mà ngày bốc mộ thì đã xem sẵn, không dời được. Nếu gia đình chọn quách gỗ, đặt sớm còn để gỗ được lau dầu và phơi khô hẳn trước khi dùng.
Một số mẫu quách gỗ và quách sứ chúng tôi đang có sẵn được trưng bày ở trang sản phẩm tang lễ. Gia đình xem trước cho dễ hình dung, còn giá thì gọi hotline để được báo theo đúng loại và kích thước cần dùng.
Một tình huống thường gặp
Năm ngoái có gia đình ở Thanh Trì bốc mộ cho cụ ông. Con cháu chọn một chiếc quách gỗ vàng tâm dát vàng rất đẹp, giá không rẻ. Đến hôm ra huyệt mới biết khu ấy trũng, mấy phần mộ liền kề đều đã phải thay quách một lần vì ngâm nước. Chúng tôi khuyên đổi sang quách sứ men gụ, bên trong vẫn dùng tiểu như dự định. Gia đình tiếc chiếc quách gỗ, nhưng sau này nhắc lại vẫn nói là quyết định đúng. Bốc mộ là việc mong chỉ làm một lần.
Vài điều nên tránh
- Đừng mua khi chưa biết kích thước lòng huyệt.
- Đừng chọn gỗ tạp ngâm sơn bóng chỉ vì rẻ — vài năm là mục.
- Đừng để đến sát ngày mới đi mua, dễ phải lấy hàng còn lại.
- Đừng ngại hỏi rõ chất gỗ; vàng tâm và ngọc am nhìn qua khá giống nhau khi đã đánh bóng.
- Đừng quên hỏi luôn về vật phẩm chèn cốt (đá thạch anh, trầm) — thường mua cùng một lượt cho đỡ chạy đi chạy lại.
Chọn quách, nói cho cùng, là chọn một chỗ nằm yên ổn lâu dài cho người đã khuất. Không cần đắt nhất, chỉ cần đúng đất, đúng cỡ và chắc chắn. Nếu gia đình chưa rõ nên lấy loại nào, cứ gọi cho chúng tôi kèm số đo lòng huyệt, chúng tôi nói thẳng nên dùng gì và không nên tiêu vào đâu.
Câu hỏi thường gặp
Quách gỗ vàng tâm và gỗ ngọc am khác nhau thế nào?+
Gỗ vàng tâm thớ mịn, nhẹ, chịu ẩm tốt và giá vừa phải — phù hợp với đa số gia đình. Gỗ ngọc am (hoàng đàn rủ) có mùi thơm đặc trưng, chống mối mọt tốt hơn nên hợp với vùng đất nhiều mối, nhưng giá cao hơn.
Đất trũng, hay ngập nước thì nên dùng quách loại nào?+
Nên dùng quách sứ hoặc quách gốm. Men nung không mục, không mối mọt, chịu được đất ẩm. Đổi lại quách sứ nặng và giòn hơn nên cần cẩn thận khi hạ huyệt.
Mua quách trước ngày bốc mộ bao lâu là hợp lý?+
Nên đặt trước ít nhất 3 – 5 ngày. Mẫu đẹp và đúng kích thước hay hết hàng, trong khi ngày bốc mộ đã xem sẵn thường không dời được.
Làm sao biết quách có vừa huyệt không?+
Đo lòng huyệt xây sẵn theo dài × rộng × sâu, rồi trừ ra ít nhất 3 – 5 cm mỗi chiều. Đối chiếu với kích thước ngoài ghi trên nhãn quách ngay tại cửa hàng, không ước lượng bằng mắt.
Tác giả
Nguyễn Đức Dân
Chuyên viên tổ chức tang lễ · 15 năm kinh nghiệm
Hơn 15 năm trực tiếp lo liệu tang lễ cho các gia đình tại Hà Nội, từ tang lễ trọn gói tại nhà riêng đến tổ chức tại nhà tang lễ và hỗ trợ hỏa táng. Chia sẻ ở đây là kinh nghiệm thực tế từ hiện trường, không lý thuyết suông.
